Κοιτώντας στο ιστορικό παρελθόν της Εκκλησίας, κατά τον 11ο αι. μ.Χ., έζησε ένας μεγάλος εκκλησιαστικό άνδρας, ο άγιος Ιωάννης ο Μαυρόπους. Αυτός, πέρα από μεγάλος ασκητής και θεολόγος, ήταν και Μητροπολίτης της περιοχής των Ευχαϊτών (Παφλαγονία). Κατά την εποχή του λοιπόν, είχε ξεσπάσει έριδα μεταξύ πολλών διανοούμενων και διδασκάλων, για το ποιος από τους αγίους πατέρες Ιωάννη Χρυσόστομο, Βασίλειο Καισαρείας και Γρηγόριο Θεολόγο, εκφράζει καλύτερα την διδασκαλία της Εκκλησίας. Και όχι μόνον αυτό, αλλά οι ακρότητα είχε φτάσει σε σημείο σύγκρουσης, με πολλούς από αυτούς να ομαδοποιούνται και να αυτοονομάζονται «Ιωαννίτες»,«Βασιλείτες» και «Γρηγορίτες». Αντίθετος φυσικά με αυτήν την τακτική, ήταν ο Μητροπολίτης Μαυρόποδας. Ψάχνοντας λύση στο ζήτημα του, ένα βράδυ, εμφανίστηκαν ενώπιον του και οι τρεις μέγιστοι φωστήρες της τρισηλίου Θεότητος και του ζήτησαν να δώσει τέλος σε αυτή την ανούσια διαμάχη, καθώς και οι τρεις την ίδια διδασκαλία εξέφρασαν και πλέον την ίδια πρεσβεία έχουν ενώπιον του Κυρίου. Ο άγιος Ιωάννης, όντως συγκάλεσε τοπική σύνοδο στην Μητρόπολη του, εκφωνώντας το έργο που είχε γράψει ο ίδιος «Λόγος προς τους Τρεις Ιεράρχες», τονίζοντας επί της ουσίας ότι οι άγιοι διδάσκαλοι πρέπει να τιμηθούν εξίσου, καθιερώνοντας έτσι για πρώτη φορά την εορτή των τριών ιεραρχών, όπως και σήμερα, στις 30 Ιανουαρίου. Σιγά - σιγά, η εορτή αυτή καθιερώθηκε σε όλη την Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία.
Αλλά γιατί είπαμε αυτή την ιστορία; Σίγουρα, αποτελεί ένα σημαντικό γεγονός, η καθιέρωση του από κοινού εορτασμού των Τριών Ιεραρχών, τους οποίους έχουμε προστάτες της παιδείας. Ωστόσο, το κύριο ζήτημα, στο οποίο αξίζει κανείς να σταθεί και να παρατηρήσει, είναι το γεγονός ότι πολλοί από αυτούς τους λεγόμενους πατέρες, αποφάσισαν να υποστηρίξουν έναν άγιο Πατέρα, σε επίπεδο μάλιστα, που να ταυτίζουν την αυτή διδασκαλία του Πατρός, με την διδασκαλία της Εκκλησίας. Σαφώς, δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει αυτό το πράγμα. Στο παρελθόν, υπήρχε η λεγόμενη Ωριγενική Διαμάχη, με πολλούς πατέρες, συγκαταλεγόμενου και του Ιωάννη του Χρυσοστόμου, να υποστηρίζουν την διδασκαλία του, ενώ άλλοι να την καταδικάζουν. Και η διαμάχη αυτή έλαβε τέλος στην Ε' Οικουμενική Σύνοδο, οπότε και καταδικάστηκε η διδασκαλία του.
Πρέπει γενικά να ξεκαθαρίσει κανείς λίγο το τοπίο με το οποίο βλέπει την Εκκλησία και την διδασκαλία της. Ιδίως μάλιστα και σήμερα, που ο οπαδισμός και η γεροντολατρία που υπάρχει, ίσως και να μην έχει γνωρίσει προηγούμενο. Η διδασκαλία της Εκκλησίας είναι διδασκαλία του Χριστού και όχι των Πατέρων. Οι Πατέρες είναι θεματοφύλακες μιας παρακαταθήκης που δέχθηκαν ήδη από τα χρόνια των προφητών, από τις διδασκαλίες του Ιησού Χριστού, αλλά και όσων κήρυξαν οι Απόστολοι και οι μετ' αυτών. Με λίγα λόγια, οι Πατέρες απλά ερμηνεύουν, δεν δημιουργούν δόγματα. Με τον όρο δόγμα, εννοούμε τις αμετακίνητες και απαράλαχτες αποκαλύψεις της Χριστιανικής Πίστεως, όπως είναι για παράδειγμα η Τριαδολογία. Δεν υπάρχουν Εκκλησίες Πατέρων, αλλά Σώμα και Εκκλησία Χριστού. Άλλωστε αν κανείς καθίσει και όντως μελετήσει τα κείμενα των Πατέρων, μπορεί να εντοπίσει ίσως και λανθασμένες τοποθετήσεις των Πατέρων. Δεν είχε άραγε καταδικαστεί η επιστολή του Αγίου Κυρίλλου Αλεξανδρείας "Του Σωτήρος" ως φέρουσα Απολιναρίζουσες απόψεις; Ή μήπως ο ίδιος αυτός ο Ιερός Αυγουστίνος, δεν θεωρείτε ο εισηγητής του Filioque; Ή μήπως ο Άγιος Ιουστίνος ο Μάρτυρας δεν μίλησε για υποταγή του Λόγου, 100 χρόνια πριν την διδασκαλία του Ωριγένη;
Όλα αυτά λέχθηκαν, για να κατανοήσει ο αναγνώστης ότι οι Πατέρες δεν είναι αλάθητοι. Ενδέχεται, ως άνθρωποι, να παρεκκλίνουν, όμως η Αγία Εκκλησία είναι αυτή, που ως θεματοφύλακας του Δόγματος, ξεκαθαρίζει την ήρα από το σιτάρι. Η Εκκλησία ως Σώμα, έχει το αλάθητο, και μόνο αυτή, γιατί είναι η νύμφη του Κυρίου, αυτή που ο Κύριος δεσμεύτηκε μαζί της με τα δεσμά του Γάμου. Δεν μπορούν να υφίστανται μεμονωμένες οι πατερικές απόψεις. Δεν γίνεται κάποιος να χρησιμοποιεί τους Πατέρες για να βαλθεί κατά της Εκκλησίας. Δεν είναι δυνατό να υπάρξει υποστατικά μια θεολογική διδασκαλία, έξω από τα όρια της Εκκλησίας. Και αυτό φάνηκε από τους Δυτικούς, όταν πήραν εκτός του Ορθοδόξου Πνεύματος την Διδασκαλία του Αυγουστίνου και εισήγαγαν θέσεις καινές και αιρετικές. Ή οι οπαδοί του Κυρίλλου Αλεξανδρείας, που έλαβαν εκτός του Πνεύματος την Γ' Οικουμενικής Συνόδου την διδασκαλία του και οδηγήθηκαν στην αίρεση του Μονοφυσιτισμού. Δεν υφίσταται ο όρος "Θεολογία των Πατέρων", άσχετα που χρησιμοποιείται καταχρηστικά στον χώρο της έρευνας. Υπάρχει η μία αληθινή και ζωοποιός διδασκαλία της Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας, όπως καθιερώθηκε εκ των Αγίων Συνόδων. Δεν έχουμε άλλωστε Θεολογία Ατόμων, αλλά Θεολογία της Κοινωνίας των Προσώπων που συνιστούν την Εκκλησία.
Έτσι πρέπει να λειτουργεί το πνεύμα μας και σήμερα. Δεν μπορεί κάποιος αυθαίρετα να επικαλείται τους Πατέρες, για να δείξει πόσο λάθος κάνει σήμερα η Εκκλησία. Και αυτό γιατί ο κάθε Εκκλησιαστικός Πατέρας, υποτάσσεται στην Εκκλησία. Και για να κλείσουμε την σύντομη εισήγηση, είναι σημαντικό να θυμόμαστε, ότι η Εκκλησία είναι αυτή που σώζει και όχι οι Πατέρες. Όσα κείμενα αν μελετήσει κανείς, όσο και αν προσπαθήσει να καταλάβει τους λόγους των Πατέρων, αν δεν είναι εντός του Σώματος της Εκκλησίας, δεν μπορεί να είναι όντως μέτοχος της Σωτήριας, αλλά ούτε μπορεί και να κατανοήσει την Ζώσα Διδασκαλία των Πατέρων, η οποία βιώνεται δια της μυστηριακής ζωής που μόνο η Εκκλησία του Χριστού μπορεί να προσφέρει.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου